|
Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Meloidogyne ethiopica Whitehead, 1968 |
||||||
|
Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska |
||||||
|
Opis obszaru zagrożenia: Analiza klimatu występującego w Polsce wskazuje, że istnieje prawdopodobieństwo zasiedlenia M. ethiopica zarówno na korzeniach roślin w warunkach polowych, jaki i upraw utrzymywanych w szklarniach i tunelach, prowadzonych w naturalnym podłożu glebowym. |
||||||
|
Główne wnioski M. ethiopica może zostać wprowadzony na terytorium RP w tkankach roślin i odpadach roślinnych, z podłożem oraz celowo, z przeznaczeniem do wykorzystania w pracy naukowej. Nicień może potencjalnie zasiedlić obszar całego kraju. Trudno wiarygodnie ocenić, czy wystąpienie go może powodować straty w uprawach roślin w gruncie. Istnieje prawdopodobieństwo obserwowania szkód wywołanych przez M. ethiopica w uprawach roślin pod osłonami, prowadzonych w naturalnym podłożu glebowym. Nieznana jest jednak wrażliwość wykorzystywanych odmian. W celu zminimalizowania prawdopodobieństwa wprowadzenia nicienia oraz jego rozprzestrzenienia na obszarze Polski należy:
|
||||||
|
Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru (indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu) |
Wysokie |
|
Średnie |
X |
Niskie |
|
|
Poziom niepewności oceny: (uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście) |
Wysoka |
X |
Średnia |
|
Niska |
|
|
Inne rekomendacje: |
||||||
|
Podsumowanie1 Ekspresowej Analizy Ryzyka Zagrożenia Agrofagiem dla Meloidogyne fallax Karssen, 1996 |
||||||
|
Obszar PRA: Polska |
||||||
|
Opis obszaru zagrożenia: Mimo, iż M. fallax jest pasożytem wielu gatunków roślin jedno- i dwuliściennych, na obszarze potencjalnego zasiedlenia gatunek ten może mieć duże znaczenie w uprawie marchwi, ziemniaka i skorzonery. Prawdopodobieństwo zaobserwowania szkód wzrasta na obszarze upraw na glebach piaszczystych (>65% piasku). |
||||||
|
Główne wnioski: Wprowadzony na terytorium Polski M. fallax może zasiedlić potencjalnie obszar całego kraju. Na terytorium kraju występuje wiele gatunków roślin wyższych, na których gatunek ten rozwija się i rozmnaża. W oparciu o dostępne w literaturze dane dotyczące wpływu M. fallax na rośliny uprawne, należy przypuszczać, że gatunek ten może stanowić zagrożenie w uprawach marchwi, ziemniaka czy skorzonery. Istnieje również prawdopodobieństwo negatywnego wpływu M. fallax na uprawy pod osłonami. Środki fitosanitarne
|
||||||
|
Ryzyko fitosanitarne na zagrożonym obszarze (Indywidualne oceny prawdopodobieństwa przeniknięcia i zasiedlenia oraz wielkości rozprzestrzenienia i wpływu dostarczono w treści dokumentu) |
wysokie |
☐ |
średnie |
x |
niskie |
☐ |
|
Poziom niepewności oceny (patrz Q 17 w celu uzasadnienia oceny. Indywidualne oceny niepewności przeniknięcia, zasiedlenia, rozprzestrzenienia i wpływu dostarczono w treści dokumentu) |
wysoka |
☐ |
średnia |
☐ |
niska |
x |
|
Inne rekomendacje: |
||||||
|
Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Meloidogyne graminicola |
||||||
|
Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska |
||||||
|
Opis obszaru zagrożenia: Istnieje prawdopodobieństwo zasiedlania przez M. graminicola korzeni roślin uprawianych w szklarniach oraz tunelach foliowych prowadzonych w podłożu glebowym. |
||||||
|
Główne wnioski Meloidogyne graminicola może zostać wprowadzony na terytorium RP z podłożem, w tkankach roślin i odpadach roślinnych. Nicień może prawdopodobnie zasiedlić uprawy prowadzone w podłożu glebowym w tunelach foliowych oraz w szklarniach.
W celu zminimalizowania prawdopodobieństwa wprowadzenia nicienia oraz jego rozprzestrzenienia na obszarze Polski należy: · Kontrolować przesyłki pod kątem obecności nicienia, co zapobiega wprowadzeniu organizmu na obszar PRA; · Wykorzystywać wyłącznie materiał rozmnożeniowy wolny od nicienia, w celu uniemożliwienia wprowadzenia organizmu na obszar PRA; · W przypadku stwierdzenia wystąpienia nicienia w otwartym gruncie podjąć działania uniemożliwiające jego dalsze rozprzestrzenienie. W tym celu należy unikać przenoszenia agrofaga w glebie przylegającej do narzędzi oraz maszyn rolniczych, wykorzystywanych w pracach polowych. Zaleca się również unikania rozprzestrzenienia nicienia w materiale roślinnym tj. z korzeniami roślin; · Zastosować środki ochrony chemicznej dopuszczone do zwalczania nicieni pasożytów roślin w określonych uprawach; · W przypadku stwierdzenia wystąpienia nicienia w uprawach pod osłonami należy przeprowadzić fumigację podłoża stosując preparaty chemiczne zawierające np. dazomet czy metam sodowy.
Dane dostępne w literaturze odnośnie ograniczania biologii nicienia: · Stosować płodozmian z uwzględnieniem słabo podatnych roślin żywicielskich oraz gatunków nie będących roślinami żywicielskim M. graminicola tj. wspięga wężowata, gorczyca biała, ciecieżyca, rącznik pospolity, soja, słonecznik, cebula, rzepa, bobik, soczewica (Parvatha Reedy, 2018; Peng i in., 2018); · Utrzymywać czarny ugór (Peng i in., 2018); · Wprowadzić kompost pochodzenia roślinnego z udziałem rdestu, aksamitki i hiacyntu, gryki zwyczajnej oraz nawozu kurzego (Dangal i in., 2008; Parvatha Reedy, 2018; Peng i in., 2018); · Wykorzystać Trichoderma harzianum (Pathak i Kumar, 2003), Baccilus megaterinum (Padgham i Sikora, 2007), Pseudomonas fluorescens (Anitha · Stosować carbofuran (Soriano i Reversat, 2003; Khan i in., 2012; Chakrabarty i in., 2018); · Aplikować łącznie mikroorganizmy i carbofuran (Narasimhamurthy, 2017a; 2017b; Das i wsp., 2018). |
||||||
|
Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru (indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu) |
Wysokie |
|
Średnie |
|
Niskie |
|
|
Poziom niepewności oceny: (uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście) |
Wysoka |
|
Średnia |
|
Niska |
|
|
Inne rekomendacje: · Brak |
||||||
|
Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Meloidogyne luci |
||||||
|
Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska |
||||||
|
Opis obszaru zagrożenia: Istnieje prawdopodobieństwo zasiedlenia M. luci zarówno na korzeniach roślin w warunkach polowych, jak i upraw utrzymywanych w szklarniach oraz tunelach, prowadzonych w naturalnym podłożu glebowym na całym obszarze PRA (można podejrzewać, że najbardziej zagrożonymi uprawami będą pomidor oraz ziemniak, fasola i ogórek). |
||||||
|
Główne wnioski M.luci może zostać wprowadzony na terytorium RP z podłożem, w tkankach roślin i odpadach roślinnych.Nicień może zasiedlić obszar kraju w regionach, w których temperatura gleby poniżej zera nie zahamuje procesów życiowych nicienia. Trudno wiarygodnie ocenić, czy wystąpienie nicienia może powodować straty w uprawach roślin w gruncie. W celu zminimalizowania prawdopodobieństwa wprowadzenia nicienia oraz jego rozprzestrzenienia na obszarze Polski należy: § Kontrolować przesyłki pod kątem obecności nicienia, co zapobiega wprowadzeniu organizmu na obszar PRA; § Wykorzystywać wyłącznie materiał rozmnożeniowy wolny od nicienia, w celu uniemożliwienia wprowadzenia organizmu na obszar PRA; § W przypadku stwierdzenia wystąpienia nicienia w otwartym gruncie podjąć działania uniemożliwiające jego dalsze rozprzestrzenienie. W tym celu należy unikać przenoszenia agrofaga w glebie przylegającej do narzędzi oraz maszyn rolniczych wykorzystywanych w pracach polowych. Zaleca się również unikania rozprzestrzenienia nicienia w materiale roślinnym tj. z korzeniami roślin;
Dane dostępne w literaturze odnośnie ograniczania biologii nicienia: |
||||||
|
Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru (indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu) |
Wysokie |
|
Średnie |
X |
Niskie |
|
|
Poziom niepewności oceny: (uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście) |
Wysoka |
X |
Średnia |
|
Niska |
|
|
Inne rekomendacje: |
||||||
|
Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Melon necrotic spot virus |
||||||
|
Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska |
||||||
|
Opis obszaru zagrożenia: Obszary kraju, gdzie prowadzone są uprawy roślin dyniowatych |
||||||
|
Główne wnioski Wirus nekrotycznej plamistości melona (Melon necrotic spot virus, MNSV) poraża różne gatunki roślin dyniowatych (Cucurbitaceae), w tym komercyjnie uprawianie w Polsce jak ogórek szklarniowy. Wirus występuje w różnych strefach klimatycznych i jest rozpowszechniony na całym świecie. W większości przypadków dostępne są tylko doniesienia o pierwszym wykryciu wirusa na terenie kraju i brak jest informacji o jego potencjalnym dalszym rozprzestrzenieniu. MNSV jest efektywnie przenoszony przez patogenicznego grzyba Olpidium radicale (Olpidium bornovanus) oraz z nasionami melona. Wirus przenosi się też na drodze mechanicznej z sokiem porażonych roślin co może skutkować nieświadomym rozprzestrzenieniem wirusa w uprawie i pomiędzy uprawami, szczególnie, gdy nie występują widoczne objawy chorobowe. Do tej pory nie stwierdzono obecności MNSV na obszarze PRA i nie podlega on specjalnym regulacjom. Procedury fitosanitarne obejmują zwykle wizualną inspekcję roślin, które mogą być porażone wirusem. |
||||||
|
Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru (indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu) |
Wysokie |
|
Średnie |
|
Niskie |
|
|
Poziom niepewności oceny: (uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście) |
Wysoka |
|
Średnia |
|
Niska |
|
|
Inne rekomendacje:
|
||||||
|
Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Nacobbus aberrans |
||||||
|
Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska |
||||||
|
Opis obszaru zagrożenia: Obszary uprawne, w szczególności ziemniaka, pomidora oraz buraka cukrowego. Uprawy szklarniowe m.in. pomidora, papryki, szpinaku. |
||||||
|
N. abberrans był już notowany na terenie Europy, jednak aktualnie nie stwierdza się jego obecności na Starym Kontynencie. Natywnie występuje na obszarze Ameryk. Jest polifagiem, wśród roślin żywicielskich znajdują się zarówno dziko rosnące jak i istotne gospodarczo gatunki m.in. ziemniak, burak cukrowy, pomidor, papryka. W miejscach, gdzie występuje był powodem znacznych strat w plonach. Najbardziej prawdopodobną drogą wejścia na obszar PRA jest import podziemnych części roślin, np. ozdobnych, bulw ziemniaka oraz gleby lub resztek podłoża przylegających do korzeni. Duża odporność nicienia na niskie temperatury i okresy suszy ułatwia mu przetrwanie w transporcie. Dodatkowo zróżnicowane zdolności przystosowawcze poszczególnych populacji N. abberrans zwiększają niepewność oceny czy agrofag będzie w stanie przeżyć i zasiedlić uprawy na terenie Polski. Aktualnie jednak istnieje małe prawdopodobieństwo przetrwania i rozwoju nicienia na terenie kraju, choć jednocześnie podkreślić trzeba, że brak stosownych danych eksperymentalnych istotnie potęguje jej niepewność. Prognozowane zmiany klimatu jak łagodniejsze zimy mogą sprzyjać utrzymaniu populacji. Ogólna ocena ryzyka powodowanego przez Nacobbus abberrans na terenie Polski jest szacowana jako niska do średniej. |
||||||
|
Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru (indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu) |
Wysokie |
|
Średnie |
X |
Niskie |
|
|
Poziom niepewności oceny: (uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście) |
Wysoka |
X |
Średnia |
|
Niska |
|
|
Inne rekomendacje: |
||||||
|
Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Neodiprion abietis Harris, 1841 |
||||||
|
Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska |
||||||
|
Opis obszaru zagrożenia: obszarem zagrożenia są tereny leśne, parki oraz nasadzenia w ogrodach i przestrzeni miejskiej |
||||||
|
Główne wnioski W Ameryce Północnej, przede wszystkim w Kanadzie, Neodiprion abietis uważany jest za głównego szkodnika leśnego. Stadium szkodliwym tej błonkówki z rodziny borecznikowatych (Diprionidae) są larwy. Powodują one defoliację rośliny żywicielskiej, głównie jodły balsamicznej, a także innych gatunków występujących w lasach na obecnym obszarze zasięgu. Najczęściej zjadają starsze, 1 i 2-letnie igły, rzadziej żerują na nowych, młodych przyrostach. Masowe żerowanie larw prowadzi do znacznego przerzedzenia igieł i zmniejszenia wigoru rośliny, a w skrajnych przypadkach zamieranie całych, zwłaszcza młodszych drzew. Główną drogą przenikania szkodnika są gałęzie roślin iglastych (przypadkowo możliwa także z gałęziami roślin nieżywicielskich – w 2016 r. w Holandii wykryto poczwarkę na ciętych gałęziach golterii importowanych ze Stanów Zjednoczonych), a także rośliny przeznaczone do sadzenia (np. ozdobne ogrodowe), cięte drzewa (np. świąteczne „choinki”) lub droga naturalna przez uskrzydlone osobniki dorosłe. Prawdopodobieństwo wejścia na obszar PRA ocenia się jako wysokie z uwagi na wielkość eksportu towarów stanowiących potencjalne źródło szkodnika (głównie w postaci jaj i poczwarek). Z uwagi na to, że obecnym, naturalnym obszarem występowania szkodnika jest rejon Ameryki Północnej (głównie Kanady), czyli w dużej części o klimacie zbliżonym do panującego na obszarze PRA, potencjalnie zagrożony jest cały obszar naszego kraju. Brakuje danych na temat potencjalnych możliwości rozszerzenia roślin żywicielskich przez N. abietis o gatunki powszechnie występujące na obszarze PRA. Nie można jednak wykluczyć, że po wprowadzeniu na teren Polski owady przystosują się do zasiedlania nowych, blisko spokrewnionych żywicieli. Dlatego prawdopodobieństwo zadomowienia szkodnika w warunkach zewnętrznych ocenia się jako średnie. Na chwilę obecną podstawowym środkiem fitosanitarnym jest szczegółowa kontrola na etapie produkcji, pakowania, transportu oraz po wejściu przesyłek. Produkcja powinna odbywać się w miejscu wolnym od szkodnika, a w jej czasie i na dalszych etapach należy zachować środki sanitarne, przede wszystkim usuwać resztki roślinne po wcześniejszej uprawie oraz w miejscu pakowania. Po stwierdzeniu obecności szkodnika skutecznym działaniem wydaje się być zniszczenie całej partii towaru. Brakuje informacji na temat stosowania i skuteczności systemicznych środków owadobójczych. Aktualnie w celu kontroli szkodnika prowadzone są badania nad możliwością biologicznego zwalczania larw N. abietis z użyciem nukleopochodnego wirusa –NeabNPV. Ze względu na brak badań i opracowań z zakresu biologii i potencjalnej szkodliwości N. abietis na obszarze PRA wskazane są dalsze prace mające na celu określenie możliwości rozwojowych szkodnika oraz metod zapobiegania i zwalczania. |
||||||
|
Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru (indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu) |
Wysokie |
|
Średnie X |
|
Niskie |
|
|
Poziom niepewności oceny: (uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście) |
Wysoka |
|
Średnia |
|
Niska X |
|
|
Inne rekomendacje:
|
||||||
|
Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Neonectria neomacrospora |
||||||
|
Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska |
||||||
|
Opis obszaru zagrożenia: Polska |
||||||
|
Od 2008 roku w państwach Europy północnej i zachodniej obserwowany jest wzrost częstości występowania Neonectria neomacrospora. Patogen wywołuje zamieranie drzew, głównie z rodzaju Abies (jodła). Biologia i epidemiologia grzyba są w dużej mierze nieznane. Uważa się, że choroba rozprzestrzenia za pomocą przemieszczających się z wiatrem askospor, oraz rozbryzgiwanych przez krople deszczu zarodników konidialnych. Istnieje podejrzenie przenoszenia patogenu przez zakażone nasiona. W Polsce N. neomacrospora stanowi realne zagrożenie dla upraw leśnych (bory jodłowe), gospodarstw produkujących materiał szkółkarski, plantacji drzewek świątecznych oraz drzew sadzonych w parkach i ogrodach. |
||||||
|
Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru (indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu) |
Wysokie |
|
Średnie |
X |
Niskie |
|
|
Poziom niepewności oceny: (uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście) |
Wysoka |
|
Średnia |
X |
Niska |
|
|
Inne rekomendacje: |
||||||
|
Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla ‘Pantoea stewartii subsp. stewartii’ |
||||||
|
Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska |
||||||
|
Opis obszaru zagrożenia: uprawy kukurydzy – obszar całego kraju |
||||||
|
Prawdopodobieństwo wejścia, zasiedlenia, rozprzestrzenienia oraz potencjalny wpływ agrofaga na rośliny rolnicze na obszarze PRA oceniono jako średni, ze względu na doniesienia o wysokich stratach w plonach pochodzących z miejsc w których występuje P. stewartii subsp. stewartii. Jednakże na obszarze PRA występuje umiarkowane prawdopobieństwo wniknięcia, zasiedlenia i rozprzestrzenienia się agrofaga. Nie jest konieczne również natychmiastowe podejmowanie procedur fitosanitarnych wobec agrofaga. |
||||||
|
Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru (indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu |
Wysokie |
|
Średnie |
|
Niskie |
|
|
Poziom niepewności oceny: (uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu |
Wysoka |
|
Średnia |
|
Niska |
|
|
Inne rekomendacje:
|
||||||
|
Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Nanovirus necropisi (Pea necrotic yellow dwarf virus (PNYDV)) |
||||||
|
Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska |
||||||
|
Opis obszaru zagrożenia: Zagrożony jest cały obszar Polski. Rośliny bobowate (groch, bób, bobik, soczewica, wyka) uprawiane są na polach uprawnych oraz przydomowych ogródkach w całym kraju. Powszechna jest również obecność wektorów (mszyc) na obszarze PRA. |
||||||
|
Główne wnioski PNYDV obserwowany jest w Europie od 2009 roku w uprawach roślin bobowatych. W Polsce po raz pierwszy został zidentyfikowany w 2022 roku w uprawie grochu, a następnie również na bobiku. Wirus przenoszony jest przez mszyce, w tym przez mszycę grochową, która powszechnie występuje na terenie naszego kraju, co sprzyja szybkiemu rozprzestrzenieniu się choroby. Szczególnie szkodliwe dla upraw są wczesne infekcje, które mogą powodować ograniczenie wzrostu oraz śmierć porażonych roślin, a co za tym idzie znacznie ograniczają plonowanie. Ponadto, rośliny strączkowe są często uprawiane jako poplon w celu użyźnienia gleby. Obecność wirusa w roślinach hamuje tworzenie brodawek korzeniowych, a w konsekwencji ogranicza wiązanie azotu. Jak dotąd nie opracowano skutecznych środków ochrony roślin, które powstrzymywałyby rozwój wirusa Biorąc pod uwagę występowanie PNYDV na terenie różnych krajów europejskich oraz powszechność jego wektora, możliwość zapobiegania jego wejściu i rozprzestrzenianiu wydaje się ograniczona. Z tego względu zalecana jest kontrola materiału roślinnego na polach uprawnych w celu usunięcia potencjalnych ognisk infekcji, jak również ochrona chemiczna w momencie pojawienia się wektorów. |
||||||
|
Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru (indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu) |
Wysokie |
|
Średnie |
X |
Niskie |
|
|
Poziom niepewności oceny: (uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście) |
Wysoka |
|
Średnia |
X |
Niska |
|
|
Inne rekomendacje: Brak |
||||||