Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Nanovirus necropisi (Pea necrotic yellow dwarf virus (PNYDV)) 

Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska 

Opis obszaru zagrożenia: Zagrożony jest cały obszar Polski. Rośliny bobowate (groch, bób, bobik, soczewica, wyka) uprawiane są na polach uprawnych oraz przydomowych ogródkach w całym kraju. Powszechna jest również obecność wektorów (mszyc) na obszarze PRA.  

Główne wnioski 

PNYDV obserwowany jest w Europie od 2009 roku w uprawach roślin bobowatych. W Polsce po raz pierwszy został zidentyfikowany w 2022 roku w uprawie grochu, a następnie również na bobiku. Wirus przenoszony jest przez mszyce, w tym przez mszycę grochową, która powszechnie występuje na terenie naszego kraju, co sprzyja szybkiemu rozprzestrzenieniu się choroby. Szczególnie szkodliwe dla upraw są wczesne infekcje, które mogą powodować ograniczenie wzrostu oraz śmierć porażonych roślin, a co za tym idzie znacznie ograniczają plonowanie. Ponadto, rośliny strączkowe są często uprawiane jako poplon w celu użyźnienia gleby. Obecność wirusa w roślinach hamuje tworzenie brodawek korzeniowych, a w konsekwencji ogranicza wiązanie azotu. Jak dotąd nie opracowano skutecznych środków ochrony roślin, które powstrzymywałyby rozwój wirusa  
w roślinie. W celu zwalczania wektora należy stosować odpowiednie zabiegi chemiczne, powodujące jego eliminację z plantacji oraz usuwać zainfekowane rośliny. Patogen może rozprzestrzenić się na obszarze PRA wraz z infekcyjnym wektorem. Z uwagi na obecność roślin gospodarzy wirusa na terenie kraju, wywoływane straty, jak również powszechną obecność jego wektora, może on stanowić zagrożenie dla upraw roślin strączkowych w Polsce. Jedynie odpowiednia kontrola chemiczna, ograniczająca rozprzestrzenianie się wektora, może zapobiegać rozprzestrzenianiu się wirusa.  

Biorąc pod uwagę występowanie PNYDV na terenie różnych krajów europejskich oraz powszechność jego wektora, możliwość zapobiegania jego wejściu i rozprzestrzenianiu wydaje się ograniczona. Z tego względu zalecana jest kontrola materiału roślinnego na polach uprawnych w celu usunięcia potencjalnych ognisk infekcji, jak również ochrona chemiczna w momencie pojawienia się wektorów. 

Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru 

(indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu) 

Wysokie 

Średnie 

X 

Niskie 

Poziom niepewności oceny: 

(uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście) 

Wysoka 

Średnia 

 X

Niska 

Inne rekomendacje: 

Brak