PRA

A
B
C
Ć
D
E
F
G
H
I
J
K
L
Ł
M
N
O
Ó
P
Q
R
S
Ś
T
U
V
W
X
Y
Z
Ż
Ź
Strona:
1

Cacoecimorpha pronubana

Podsumowanie Ekspresowej Oceny Zagrożenia Agrofagiem dla

Cacoecimorpha pronubana (Hübner, 1799)

Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska

Opis obszaru zagrożenia: W przypadku upraw polowych różnych roślin – zachodnia część kraju,
w przypadku upraw pod osłonami – cała Polska.

Główne wnioski:

C. pronubana jest w Europie gatunkiem rodzimym, naturalnie występującym na południu kontynentu,
w basenie Morza Śródziemnego. Zwiększony obrót materiałem roślinnym powoduje zawlekanie szkodnika z sadzonkami roślin oraz kwiatami ciętymi. Z tego powodu, w przypadku sprowadzania do tego typu upraw materiału roślinnego (np. w postaci sadzonek roślin) zalecana jest szczegółowa kontrola fitosanitarna. Zmieniające się warunki klimatyczne mogą pozwolić na przetrwanie C. pronubana w warunkach naturalnych, zwłaszcza w zachodniej części kraju. Prawdopodobieństwo wystąpienia szkód w uprawach polowych jest jednak niewielkie. Dodatkowo C. pronubana może rozwijać się w uprawach pod osłonami. Gatunek został ujęty w dyrektywie Unii Europejskiej 74/647/EEC z 9 grudnia 1974 „On control of carnation leaf-rollers”.

Podstawowym środkiem fitosanitarnym jest kontrola materiału roślinnego, importowanego z obszaru gdzie C. pronubana występuje pospolicie. W przypadku takich miejsc powinna zostać wykonana odpowiednia ochrona chemiczna. Dotyczy to zwłaszcza roślin ozdobnych i przyprawowych produkowanych
w doniczkach, w warunkach polowych, oraz niektórych kwiatów ciętych.

W razie wystąpienia gatunku w warunkach szklarniowych należy wykonać odpowiednie zabiegi chemiczne. Szczególnie duże ryzyko występuje w przypadku sprowadzania sadzonek roślin do uprawy pod osłonami (nie dotyczy to materiału siewnego oraz rozmnożeniowego stanowiącego podziemne części roślin, np. cebul, kłączy).

Należy zwiększyć kontrolę importowanego materiału roślinnego, zwłaszcza uprawianego w warunkach polowych w obszarze basenu Morza Śródziemnego.

Ryzyko fitosanitarne na zagrożonym obszarze  (Indywidualne oceny prawdopodobieństwa przeniknięcia i zasiedlenia oraz wielkości rozprzestrzenienia i wpływu dostarczono w treści dokumentu)

wysokie

średnie

niskie

X

Poziom niepewności oceny

(patrz Q 17 w celu uzasadnienia oceny. Indywidualne oceny niepewności przeniknięcia, zasiedlenia, rozprzestrzenienia i wpływu dostarczono w treści dokumentu)

wysoka

średnia

X

niska

Inne rekomendacje:

 

 

'Candidatus Liberibacter solanacearum'

Podsumowanie Ekspresowej Oceny Zagrożenia Agrofagiem dla 
Candidatus Liberibacter solanacearum

Obszar PRA: Polska

Opis obszaru zagrożenia: (patrz Q 14)
W przypadku upraw roślin psiankowatych obszar zachodniej Polski, uprawy szklarniowe na terenie całego kraju.W przypadku upraw marchwi obszar całego kraju.
Główne wnioski:
Ca. Liberibacter solanacearum‘ może wyrządzić poważne straty w uprawach roślin psiankowatych takich jak pomidory, ziemniaki, papryka, oberżyna. W Polsce, w warunkach polowych, największym zagrożeniem jest dla upraw ziemniaków. Wektor Bactericera cockerelli znajduje się na liście A1 EPPO i nie był dotąd wykrywany w Europie.
W związku z tym, jego wystąpienie na terenie Polski w najbliższym czasie jest mało prawdopodobne. W przyszłości, występowanie agrofaga w uprawach roślin psiankowatych będzie uzależnione od obecności wektora B. cockerelli
i możliwości jego utrwalenia w środowisku. W uprawach polowych sytuacja ta jest mało prawdopodobna i zależeć będzie od warunków atmosferycznych w danym sezonie (surowe zimy mogą wyeliminować wektora). Jest mało prawdopodobne aby B. cockerelli przezimował we wschodniej części Polski, możliwe jest jednak wystąpienie populacji migrujących pod koniec sezonu wegetacyjnego. Możliwe jest również przezimowanie wektora w szklarniach,
w których nie stosuje się insektycydów.W związku z wykryciem ‘Ca. Liberibacter solanacearum‘ na polu marchwi w 2014 roku w Dolnej Saksonii
w Niemczech, gdzie w dużym natężeniu obserwowano występowanie Trioza apicalis (Munyaneza i in., 2015), istnieje ryzyko wystąpienia bakterii na uprawach marchwi w Polsce. W naszym kraju także występuje wektor Trioza apicalis (Luczak i in., 2012). Do ochrony upraw marchwi stosuje się insektycydy, które będą skuteczne również przeciwko Trioza apicalis. W ograniczaniu występowania wektora pomaga też wyściełanie przestrzeni pomiędzy rządami roślin trocinami lub przedzielanie rzędów marchwi roślinami wyki (Aas 2000; Brandsæter i in., 1999). Skuteczne są także siatki ochronne. W niektórych krajach stosowana jest kontrola biologiczna (Avery i in., 2009)

 

Ryzyko fitosanitarne na zagrożonym obszarze (Indywidualne oceny prawdopodobieństwa przeniknięcia i zasiedlenia oraz wielkości rozprzestrzenienia i wpływu dostarczono w treści dokumentu)

wysokie

średnie

x

niskie

Poziom niepewności oceny

(patrz Q 17 w celu uzasadnienia oceny. Indywidualne oceny niepewności przeniknięcia, zasiedlenia, rozprzestrzenienia i wpływu dostarczono w treści dokumentu)

wysoka

x

średnia

niska

 

Inne rekomendacje:

  • Monitoring upraw marchwi pod kątem występowania Ca. Liberibacter solanacearum
  • Monitoring wektorów patogena: Bactericera cockerelli, Bactericera trigonica i Trioza apicalis
  • Przeprowadzenie badań nad możliwością przenoszenia Ca. Liberibacter solanacearum przez inne wektory spokrewnione z Bactericera cockerelli, wystepujące w Polsce, żerujące na roślinach psiankowatych, co jest niezbędne do podjęcia dalszych decyzji.

Candidatus 'Phytoplasma solani’

Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla ‘Candidatus Phytoplasma solani’

Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska

Opis obszaru zagrożenia: Winorośl: Południowe i południowo-wschodnie obrzeża kraju

Kukurydza, ziemniak: Cały obszar kraju.

Inne uprawy (drzewa pestkowe, truskawki, pomidor itp.) - lokalnie w miejscu uprawy.

Główne wnioski:

W sprzyjających warunkach środowiskowych ‘Candidatus Phytoplasma solani’ może powodować poważne straty w ważnych ekonomicznie uprawach w Polsce, takich jak: kukurydza, winorośl, ziemniak czy pomidor. Przy obecnie panujących w Polsce warunkach klimatycznych, występowanie i nasilenie objawów choroby powodowanej przez ‘Ca. P. solani’ jest incydentalne i utrzymuje się na niskim poziomie. Należy jednak podkreślić, że patogen ten ma ogromny potencjał chorobotwórczy dla upraw ze względu na szeroki zakres gospodarzy roślinnych, z których część stanowi równocześnie naturalny rezerwuar patogenu. Nie jest znany kompletny skład gatunkowy wszystkich roślin żywicielskich ‘Ca. P. solani’, a doniesienia o nowych roślinach żywicielskich pojawiają się sukcesywnie, co kilka lat. Chorobotwórczy potencjał ‘Ca. P. solani’ zwiększa także fakt, że istnieje duża grupa gatunków owadów mających zdolność do jego przenoszenia. W przypadku owadów, również nie jest znana kompletna lista wektorów tego patogenu, co sprawia, że bardzo trudno jest przewidzieć jego przyszły wpływ na uprawy. Dodatkowo ‘Ca. P. solani’ do utrzymania się w przyrodzie i zakończenia cyklu życiowego nie wymaga roślin uprawnych, ponieważ znaczna część populacji patogenu zamieszkuje dziko rosnące rośliny, które są również preferowane przez owady przenoszące ‘Ca. P. solani’. Biorąc pod uwagę powyższe, praktycznie niemożliwe staje się całkowite wyeliminowanie tego patogenu ze środowiska naturalnego.

Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru

(indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu)

Wysokie

 

Średnie X

 

Niskie

 

Poziom niepewności oceny:

(uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście)

Wysoka

 

Średnia X

 

Niska

 

Inne rekomendacje:

  • Eliminacja roślinnych gospodarzy patogenu, a w szczególności tych stanowiących naturalny rezerwuar, z bezpośredniego sąsiedztwa upraw.
  • Stosowanie zabiegów insektycydowych na uprawach w celu ograniczenia wielkości populacji owadów – wektorów fitoplazmy.
  • Stosowanie w uprawach wolnych od patogenu, certyfikowanych materiałów rozmnożeniowych (dotyczy to również podkładek do przeszczepiania winorośli).

Choristoneura lafauryana

Podsumowanie Ekspresowej Oceny Zagrożenia Agrofagiem dla

Choristoneura lafauryana (Ragonot, 1875)

Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska

Opis obszaru zagrożenia: W przypadku upraw polowych różnych gatunków roślin – zachodnia część kraju

Główne wnioski:

Choristoneura lafauryana jest w Europie gatunkiem rodzimym, naturalnie występującym w zachodniej i południowej części kontynentu. Gatunek ten został wykazany także z rozległych obszarów Azji, gdzie na wschodzie sięga po Koreę i Japonię. Zmiany klimatyczne powodują możliwość naturalnego rozszerzenia zasięgu lub zadomowienie się na terenach, w których klimat do tej pory nie pozwalał na rozwój tego gatunku.

Ogólna ocena zagrożenia:

Do tej pory nie było sygnałów o pojawieniu się tego gatunku w Polsce. Odnotowany został jednak na terenie Niemiec, gdzie najprawdopodobniej nie występuje licznie. Ze względu na duże podobieństwo zewnętrzne do kilku innych przedstawicieli z rodziny Tortricidae (z rodzajów Choristoneura i Archips), istnieje możliwość, że nie został on na niektórych obszarach zauważony. Zmieniające się warunki klimatyczne mogą pozwolić na przetrwanie
C. lafaryana w warunkach naturalnych, zwłaszcza w zachodniej części kraju. Prawdopodobieństwo wystąpienia szkód w uprawach polowych jest jednak niewielkie.

Środki fitosanitarne:

Podstawowym środkiem fitosanitarnym jest kontrola materiału roślinnego, importowanego z obszaru gdzie
C. lafauryana występuje pospolicie. W przypadku takich miejsc powinna zostać wykonana odpowiednia ochrona chemiczna. Dotyczy to zwłaszcza roślin sadowniczych, ozdobnych i niektórych przyprawowych produkowanych
w doniczkach, w warunkach polowych.

Należy zwiększyć kontrolę importowanego materiału roślinnego, zwłaszcza uprawianego w warunkach polowych na obszarze zachodniej i południowej części Europy.

Ryzyko fitosanitarne na zagrożonym obszarze

(Indywidualne oceny prawdopodobieństwa przeniknięcia i zasiedlenia oraz wielkości rozprzestrzenienia i wpływu dostarczono w treści dokumentu)

wysokie

średnie

niskie

X

Poziom niepewności oceny

(patrz Q 17 w celu uzasadnienia oceny. Indywidualne oceny niepewności przeniknięcia, zasiedlenia, rozprzestrzenienia i wpływu dostarczono w treści dokumentu)

wysoka

X

średnia

niska

Inne rekomendacje:

 

Citrus bark cracking viroid

Podsumowanie1 Ekspresowej Oceny Zagrożenia Agrofagiem dla

Citrus bark cracking viroid

Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska

Opis obszaru zagrożenia: Uprawy chmielu we wszystkich rejonach Polski (głównie lubelskie, wielkopolskie)

Główne wnioski:

Wystąpienia CBCVd na chmielu na Słowenii stanowi dowód na to, że wiroid może zostać rozprzestrzeniony pomiędzy różnymi gospodarzami. Niekorzystny wpływ CBCVd na uprawy chmielu jest bardzo duży (zahamowania wzrostu
w pierwszym roku po infekcji, całkowite zamieranie w ciągu 3-5 lat). W przypadku wprowadzenia CBCVd do Polski, straty w uprawie chmielu mogą być wysokie.Wprowadzenie CBCVd na obszar PRA odbywa się poprzez import
i sprzedaż owoców cytrusowych. Zakres importu jest wysoki, ale ze względu na fakt, że większość odpadów trafia na uregulowane prawnie, miejskie wysypiska śmieci, wiroid nie ma możliwości rozprzestrzenienia się na inne rośliny.
W przypadku niewłaściwego przetworzenia odpadów z cytrusów istnieje duże ryzyko przeniesienia wiroida na chmiel. Ponadto specyfika uprawy chmielu (rozmnażanie wegetatywne, duża ilość resztek roślinnych na polu) zwiększa ryzyko rozprzestrzenienia CBCVd.

Ochrona roślin przed wiroidami polega przede wszystkim na systematycznej kontroli materiału rozmnożeniowego sprowadzanego do kraju i rozprzestrzenianego w Polsce, na likwidowaniu zainfekowanych roślin oraz stosowaniu środków higieny. Konieczne wydaje się również stosowanie certyfikowanego materiału rozmnożeniowego wolnego od CBCVd.Na obszarach zakażonych i zagrożonych zakażeniem, ważnym środkiem ochrony jest systematycznie badanie, kontrolowanie plantacji, które pozwoli na wczesne wykrycie choroby.

Ryzyko fitosanitarne na zagrożonym obszarze (Indywidualne oceny prawdopodobieństwa przeniknięcia i zasiedlenia oraz wielkości rozprzestrzenienia i wpływu dostarczono w treści dokumentu)

wysokie

X

średnie

niskie

Poziom niepewności oceny

(patrz Q 17 w celu uzasadnienia oceny. Indywidualne oceny niepewności przeniknięcia, zasiedlenia, rozprzestrzenienia i wpływu dostarczono w treści dokumentu)

wysoka

średnia

niska

X

Inne rekomendacje:

  • Kontrola materiału rozmnożeniowego sprowadzanego do Polski.

  • Kontrola materiału rozmnożeniowego rozprowadzanego na terenie upraw w Polsce.

  • Monitoring mateczników i plantacji chmielu pod kątem występowania wiroidów.

  • Uregulowanie ustawodawstwa mającego na celu ograniczenie występowania wiroidów na terenie Polski i całej Unii Europejskiej

  • Regulacje prawne – obiekt kwarantannowy w uprawie chmielu.


Cocksfoot mottle virus, (Wirus pstrości kupkówki, CfMV)

Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Cocksfoot mottle virus

Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska

Opis obszaru zagrożenia:

W przypadku łąk i pastwisk, gdzie wysiewa się Dactylis glomerata cały obszar PRA, ze szczególnym uwzględnieniem województw: warmińsko-mazurskiego, podlaskiego, małopolskiego i podkarpackiego, gdzie według danych GUS z 2016 r. występuje największy udział powierzchni trwałych użytków zielonych w stosunku do ogólnej powierzchni użytków rolnych w Polsce (GUS 2016). W przypadku upraw zbóż (głównie pszenicy) cały obszar PRA.

Główne wnioski

Cocksfoot mottle virus (CfMV) ma dosyć wąski zakres roślin żywicielskich i dotychczas powodował poważne straty jedynie na polach produkcyjnych Dactylis glomerata. Jednakże najnowsze wyniki badań wskazują na liczne przypadki porażeń roślin na polach uprawnych pszenicy w Ohio, w USA, co może wskazywać na zagrożenie CfMV także dla upraw tego gatunku. Ponadto wirus może zakażać także inne gospodarczo ważne gatunki zbóż: jęczmień, żyto i owies. Dotychczas obecność CfMV stwierdzono na terenie Europy (Wielka Brytania, Norwegia, Dania, Francja, Niemcy, Rosja), w Azji (Japonia), a także w Ameryce Północnej (Kanada i Stany Zjednoczone) oraz w Nowej Zelandii. W Polsce wirus wykryto po raz pierwszy na roślinach D. glomerata w województwie śląskim w 2016 roku (Trzmiel i Jeżewska, 2017) i dotychczas było to jedyne doniesienie o jego występowaniu na obszarze PRA. Naturalnym sposobem rozprzestrzenienia się wirusa jest przenoszenie przez wektory skrzypionki Oulema melanopaO. lichensis, które licznie występują na terenie całej Polski. Jednakże obecność wektorów nie jest konieczna, gdyż CfMV przenosi się łatwo mechanicznie wraz z sokiem porażonych roślin poprzez zranienia roślin powstałe w trakcie zabiegów agrotechnicznych np. w trakcie koszenia, powodując często nieświadome rozprzestrzenianie wirusa w jak i pomiędzy uprawami, szczególnie kiedy brak jest widocznych objawów choroby. Dowodem na to jest sukcesywne rozprzestrzenianie CfMV w Nowej Zelandii, gdzie nie występują wektory wirusa. Wysiewanie nasion traw sprowadzanych z różnych źródeł wydaje się być bezpieczne, gdyż nie potwierdzono przenoszenia wirusa tą drogą.

Ochrona roślin przed wirusami polega na systematycznej kontroli materiału roślinnego, w tym wypadku głównie D. glomerata oraz na likwidowaniu zainfekowanych roślin oraz bytujących na nich wektorów owadzich. Ponadto, w celu zapobiegania rozprzestrzeniania wirusa z wszelkich możliwych źródeł infekcji, bardzo ważne jest zachowanie higieny podczas zabiegów fitosanitarnych i pielęgnacyjnych poprzez mycie i dezynfekcję maszyn i narzędzi.

Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru

(indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu)

Wysokie

 

Średnie

X

Niskie

 

Poziom niepewności oceny:

(uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście)

Wysoka

 

Średnia

X

Niska

 

Inne rekomendacje:

Monitoring plantacji nasiennych D. glomerata pod kątem występowania Cocksfoot mottle virus.


Coniferiporia weirii

Podsumowanie Analizy Zagrożenia Agrofagiem (Ekspres PRA) dla Coniferiporia weirii

Obszar PRA: Rzeczpospolita Polska

Opis obszaru zagrożenia: Obszar całego kraju

Główne wnioski:

Coniferiporia weirii jest patogenem powodującym żółtą pierścieniową zgniliznę korzeni drzew iglastych. Głównym żywicielem jest daglezja zielona, najliczniej występująca na Pomorzu, jednak stanowiąca niewielki procent drzewostanu. Grzyb jest organizmem kwarantannowym, znajduje się na liście A1 EPPO, jego wprowadzanie i rozprzestrzenianie w UE jest zabronione. Naturalnie rozprzestrzenia się powoli. Najbardziej prawdopodobnym sposobem wniknięcia jest transport porażonego surowca w postaci sadzonek roślin (nie nasion), nieobrobionego drewna, kłód i kory. Wykrycie patogenu w pierwszych latach jest trudne, szczególnie w przypadku dużych drzew, ponieważ objawy nie są łatwo dostrzegalne.

C. weirii naturalnie występuje w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Japonii i Chinach. Ze względu na podobieństwo warunków klimatycznych obszaru Polski i rejonów występowania patogenu, grzyb może wystąpić również na obszarze PRA i spowodować straty gospodarcze.

Prawdopodobieństwo wniknięcia: niskie

Prawdopodobieństwo zasiedlenia: wysokie

Prawdopodobieństwo rozprzestrzeniania: niskie, ponieważ najbardziej wrażliwymi żywicielami są drzewa introdukowane, niektóre występujące nielicznie na obszarze Polski lub w pojedynczych nasadzeniach. Grzyb może porażać prawdopodobnie wiele innych gatunków drzew iglastych występujących w regionie EPPO.

Podstawowym środkiem fitosanitarnym jest kontrola materiału roślinnego i drewna importowanego z obszaru, gdzie patogen występuje pospolicie.

W przypadku odnotowania wystąpienia gatunku w Polsce, niezbędne jest opracowanie i włączenie procedur postępowania w zakresie zwalczania C. weirii.

Ryzyko fitosanitarne dla zagrożonego obszaru

(indywidualna ranga prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście dokumentu)

Wysokie

 

Średnie X

 

Niskie

 

Poziom niepewności oceny:

(uzasadnienie rangi w punkcie 18. Indywidualne rangi niepewności dla prawdopodobieństwa wejścia, zadomowienia, rozprzestrzenienia oraz wpływu w tekście)

Wysoka

 

Średnia X

 

Niska

 

Inne rekomendacje:

Brak